Ὁ Ὅσιος Θεοδόσιος καταγόταν ἀπό τήν κωμόπολη τῆς Μωγαρισσοῦ, ἡ ὁποία ἀνῆκε στήν ἐπαρχία τῆς Καππαδοκίας. Ἔζησε κατά τούς χρόνους τοῦ Λέοντος τοῦ Θρακός καί ἔφτασε ἕως καί τούς χρόνους τοῦ αὐτοκράτορα Ἀναστασίου (491 – 518 μ.Χ.). Ὁ πατέρας του ὀνομαζόταν Προαιρέσιος καί ἡ μητέρα του Εὐλογία. Ἦταν καί οἱ δυό εὐσεβεῖς καί πιστοί ἄνθρωποι. Ὁ Θεοδόσιος ὅμως, ἀπό θεῖο ζῆλο, δέν ἀκολούθησε τήν ἔγγαμο ζωή, ἀλλά τό μοναχικό βίο. Γι’ αὐτό ἔφυγε ἀπό τήν πατρίδα του καί πῆγε στά Ἱεροσόλυμα νά προσκυνήσει τούς Ἁγίους Τόπους. Στή συνέχεια μετέβη στήν Ἀντιόχεια, ὅπου ἐπισκέφθηκε τόν Ἅγιο Συμεών τόν Στυλίτη, ὁ ὁποῖος τόν ἐμύησε στά τῆς μοναχικῆς πολιτείας καί τῆς ἀρετῆς καί τοῦ προεῖπε ὅτι θά γίνει ποιμένας πολλῶν λογικῶν προβάτων. Ἀσκήτεψε κοντά στό θαυμαστό καί ἐνάρετο ἀσκητή, πού ὀνομαζόταν Λογγίνος, μέ τόν ὁποῖο μαζί μελετοῦσε, συζητοῦσε καί προσευχόταν καί τοῦ ὁποίου σπούδαζε τήν πνευματική διαύγεια καί τή μεγάλη ταπεινοφροσύνη.
Καί οἱ τρεῖς Ἅγιοι Ἀπόστολοι Ἀπφίας ἢ Ἀπφίων, Ἄρχιππος καί Φιλήμων συναριθμοῦνται μεταξύ τῶν Ἁγίων Ἑβδομήκοντα Ἀποστόλων, τῶν ὁποίων ἡ Σύναξη ἑορτάζει ἡ Ἐκκλησία στίς 4 Ἰανουαρίου.
Περί τῆς Ἁγίας Ἀπφίας ἀναφέρει ὁ Ἀπόστολος Παῦλος στήν πρός Φιλήμονα ἐπιστολή: «καί Ἀπφίᾳ τῇ ἀγαπητῇ». Συνεμαρτύρησε μετά τῶν Ἀποστόλων Φιλήμονος, Ἀρχίππου καί Ὀνισήμου ἐπί αὐτοκράτορα Νέρωνος (54 – 68 μ.Χ.) καί φέρεται ὡς σύζυγος τοῦ Ἀποστόλου Φιλήμονος.
Ὁ Ἀπόστολος Ἄρχιππος, ἦταν μαθητής τοῦ Ἀποστόλου Παύλου εἰς Κολοσσάς. Τελειώθηκε μαρτυρικά ἐπί Νέρωνος († 19 Φεβρουαρίου, 22 Νοεμβρίου). Ὁ Ἀπόστολος τῶν Ἐθνῶν τόν κατήχησε καί τόν βάπτισε Χριστιανό. Γρήγορα, ὅμως, λόγω τῆς προθυμίας, τοῦ ζήλου καί τῆς εὐσέβειάς του, ἀποδείχθηκε σέ συστρατιώτη τοῦ Ἀποστόλου, ὁ ὁποῖος τόν ἀναφέρει στίς πρός Φιλήμονα καί πρός Κολοσσαεῖς ἐπιστολές του. Ἀργότερα συλλαμβάνεται μέ διαταγή τοῦ ἐπάρχου Ἀνδροκλέους καί πιέζεται νά ἀρνηθεῖ τήν πίστη του. Ὁ Ἄρχιππος ὅμως ἀρνεῖται καί γι’ αὐτό ὑποβάλλεται σέ βασανιστήρια, τά ὁποῖα ἀντί νά τόν πτοοῦν, τόν ἐνδυναμώνουν. Τέλος ὁ διά λιθοβολισμοῦ θάνατος, χάρισε στόν Ἀπόστολο Ἄρχιππο τό στέφανο τῆς δόξας.
Ὁ Ἀπόστολος Φιλήμων, Ἐπίσκοπος Γάζης, ἦταν μαθητής τοῦ Ἀποστόλου Παύλου καί τελειώθηκε μαρτυρικά στίς Κολοσσές ἐπί Νέρωνος († 19 Φεβρουαρίου, 22 Νοεμβρίου). Κατά τόν ψευδό – Δωρόθεο ἦταν ἕνας ἀπό τούς ἑβδομήκοντα Ἀποστόλους τοῦ Κυρίου καί ὁ παραλήπτης τῆς ἐπιστολῆς τοῦ Ἀποστόλου Παύλου πρός Φιλήμονα. Κατά τίς Ἀποστολικές Διαταγές (πV, 46) ὁ μαθητής αὐτός τοῦ Κυρίου ἔγινε Ἐπίσκοπος ὄχι Γάζης ἀλλά τῶν Κολοσσῶν.
Ὁ ἡγεμόνας Ἀνδροκλής ὑπέβαλε σέ διάφορα φρικτά βασανιστήρια τούς Ἀποστόλους Φιλήμονα καί Ἀπφία. Ἔτσι καί οἱ Ἅγιοι αὐτοί Ἀπόστολοι ἐτελειώθησαν καί ἔλαβαν τούς στέφανους τοῦ μαρτυρίου.
Πηγή: http://www.synaxarion.gr/gr/index.aspx
Ἀπολυτίκιον. Ἦχος δ’. Ὁ ὑψωθείς ἐν τῷ Σταυρῷ.
Ὡς προσπελάσας ὁλικῇ διαθέσει, τῷ τῶν ἀρρήτων μυητῇ καί ἐπόπτῃ, τῶν Ἀποστόλων σύσκηνος ἐδείχθης σοφέ· ὅθεν τόν τῆς πίστεως, θεῖον λόγον κηρύξας, ἔτεμες τοῖς τρόποις σου, τά φυτά τῆς κακίας, καί ἐναθλήσας Ἄρχιππε στερρῶς, δικαιοσύνης, ἐδέξω τόν στέφανον.
Κοντάκιον. Ἦχος δ’. Ἐπεφάνης σήμερον.
Ὡς ἀστέρα μέγαν σε ἡ Ἐκκλησία, κεκτημένη Ἄρχιππε, ταῖς τῶν θαυμάτων σου βολαῖς, φωτιζομένη κραυγάζει σοι· Σῶσον τούς πίστει, τιμῶντας τήν μνήμην σου.
Μεγαλυνάριον.
Χαίροις Ἀποστόλων ὁ κοινωνός, καί τῆς ἀληθείας, φυτοκόμος ὁ ἱερός· χαίροις Παρακλήτου, τό ἔμψυχον ταμεῖον, Ἀπόστολε καί Μάρτυς, τοῦ Λόγου Ἄρχιππε.
