Ὁ Ὅσιος Θεοδόσιος καταγόταν ἀπό τήν κωμόπολη τῆς Μωγαρισσοῦ, ἡ ὁποία ἀνῆκε στήν ἐπαρχία τῆς Καππαδοκίας. Ἔζησε κατά τούς χρόνους τοῦ Λέοντος τοῦ Θρακός καί ἔφτασε ἕως καί τούς χρόνους τοῦ αὐτοκράτορα Ἀναστασίου (491 – 518 μ.Χ.). Ὁ πατέρας του ὀνομαζόταν Προαιρέσιος καί ἡ μητέρα του Εὐλογία. Ἦταν καί οἱ δυό εὐσεβεῖς καί πιστοί ἄνθρωποι. Ὁ Θεοδόσιος ὅμως, ἀπό θεῖο ζῆλο, δέν ἀκολούθησε τήν ἔγγαμο ζωή, ἀλλά τό μοναχικό βίο. Γι’ αὐτό ἔφυγε ἀπό τήν πατρίδα του καί πῆγε στά Ἱεροσόλυμα νά προσκυνήσει τούς Ἁγίους Τόπους. Στή συνέχεια μετέβη στήν Ἀντιόχεια, ὅπου ἐπισκέφθηκε τόν Ἅγιο Συμεών τόν Στυλίτη, ὁ ὁποῖος τόν ἐμύησε στά τῆς μοναχικῆς πολιτείας καί τῆς ἀρετῆς καί τοῦ προεῖπε ὅτι θά γίνει ποιμένας πολλῶν λογικῶν προβάτων. Ἀσκήτεψε κοντά στό θαυμαστό καί ἐνάρετο ἀσκητή, πού ὀνομαζόταν Λογγίνος, μέ τόν ὁποῖο μαζί μελετοῦσε, συζητοῦσε καί προσευχόταν καί τοῦ ὁποίου σπούδαζε τήν πνευματική διαύγεια καί τή μεγάλη ταπεινοφροσύνη.
Ἔζησε στίς ἀρχές τοῦ 4ου αἰώνα μ.Χ. Ἐπειδή ὁ ἔπαρχος Ἀντιοχείας Ἀσκληπιάδης φώναζε καί βλασφημοῦσε κατά τοῦ Ἰησοῦ Χριστοῦ, ἡ πιστή καρδιά τοῦ Ῥωμανοῦ πῆρε φωτιά ἀπό ἱερή ἀγανάκτηση ἐναντίον του.
Καί κάποια μέρα, καιροφυλάκτησε τήν στιγμή πού ὁ ἔπαρχος θά ἔμπαινε στό ναό τῶν εἰδώλων, καί τοῦ εἶπε κατά πρόσωπο: «τά εἴδωλα δέν εἶναι θεοί». Ὀργισμένος ὁ εἰδωλολάτρης ἄρχοντας, διέταξε καί ἔκοψαν τή γλώσσα τοῦ Ῥωμανοῦ. Ἀλλά ὁ Θεός μέ θαῦμα, διατήρησε τήν λαλιά στόν Ῥωμανό καί χωρίς τήν γλώσσα του. Ἔτσι ὅταν τόν ἔκλεισαν στήν φυλακή κήρυττε τόν Χριστό στούς δεσμοφύλακες.
Οἱ εἰδωλολάτρες, ἐπειδή δέν μποροῦσαν νά ἀντέξουν σ’ αὐτά τά θαύματα, ἔπνιξαν τόν γενναῖο μάρτυρα (τό 304 μ.Χ.). Ἀλλά ἡ ἀλήθεια δέν πνίγεται. Ἀντίθετα οἱ διωγμοί ἐπιταχύνουν τόν θρίαμβό της. Καί δέν πέρασαν πολλοί αἰῶνες καί τά εἴδωλα ἔπεσαν σ’ ὅλη τήν ρωμαϊκή αὐτοκρατορία, κατά τόν ἀληθινό λόγο τοῦ Ῥωμανοῦ, πού φωνάζει καί στήν ἐποχή τῶν σύγχρονων εἰδώλων, ὅτι «τά εἴδωλα δέν εἶναι θεοί».
Πηγή: http://www.synaxarion.gr/gr/index.aspx
Ἀπολυτίκιον. Ἦχος γ’. Θείας πίστεως.
Πλατυνόμενος, ἀγάπῃ θείᾳ, τήν φερώνυμον, κλῆσίν σου Μάρτυς, τῇ ἀθλήσει ἀληθεύουσαν ἔδειξας· καί μαρτυρίου ἀνύσας τόν δίαυλον, μαρτυρικῆς ἠξιώθης λαμπρότητος. Πλάτων ἔνδοξε, Χριστόν τόν Θεόν ἱκέτευε, δωρήσασθαι ἡμῖν τό μέγα ἔλεος.
Ἕτερον Ἀπολυτίκιον. Ἦχος α’. Χορός Ἀγγελικός.
Δυάς ἡ εὐκλεής, τῶν κλεινῶν Ἀθλοφόρων, ἐδόξασε λαμπρῶς, τήν Ἁγίαν Τριάδα, ὁ Πλάτων ὁ ἔνδοξος, Ρωμανός τε ὁ ἔνθεος, ἐναθλήσαντες, καί τόν ἐχθρόν καθελόντες· ὅθεν πάντοτε, ὑπέρ ἡμῶν δυσωποῦσι, τόν μόνον Φιλάνθρωπον.
Κοντάκιον. Ἦχος δ’. Ἐπεφάνης σήμερον.
Ἐν τῷ πλάτει Ἄγιε, τῶν σῶν ἀγώνων, τοῦ ἐχθροῦ ἐστένωσας, πᾶσαν ὀλέθριον ἰσχύν, καί χάριν νέμεις τοῖς ψάλλουσι· χαίροις ὦ Πλάτων Μαρτύρων ὡράϊσμα.
Ἕτερον Κοντάκιον. Ἦχος δ’. Ἐπεφάνης σήμερον.
Ὡς ὁπλῖται ἄριστοι, τῆς ἀληθείας, τόν τοῦ ψεύδους ἄρχοντα, κατετροπώσασθε στερρῶς, σύν Ῥωμανῷ Πλάτων ἔνδοξε, τῆς εὐσεβείας τόν λόγον κηρύξαντες.
Μεγαλυνάριον.
Πλάτος εὐσεβείας διατρανοῖ, Πλάτων ὁ θεόφρων, τῇ στενώσει τῶν αἰκισμῶν, πίστεως δέ ῥώμην, ὁ Ῥωμανός ἐκλάμπει, καί ἄμφω τό τοῦ Λόγου, πάθος δοξάζουσι.
